İSTANBUL-Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) desteği ile İstanbul başta olmak üzere HIV pozitiflerin yoğun olarak yaşadığı toplam 10 ilde Pozitif Yaşam Derneği tarafından yürütülen proje ve ankette çarpıcı sonuçlar çıktı... 1 yıl süreyle 163 HIV pozitif üzerinde yapılan araştırmada şu önemli sonuçlar elde edildi. Her iki kişiden birinin hak ihlaline uğradığı saptandı. Hak ihlaline uğrayanların yüzde 24'.5'i gizlilik hakkının ihlal edildiğini, yüzde 18.4'ü doktorların tedavi etmek istemediğini, yüzde 12.4'ü ameliyat edilmek istenmediklerini , 12,2'si ayrımcı, dışlayıcı tutumla karşılaştığını belirtiyor. Raporda yer alan önemli başlıklar ise şöyle:

1. Tanının kendisinden habersiz başkaları ile paylaşıldığını belirten katılımcıların oranı %28.  Özellikle eş, akraba, arkadaş gibi yakın çevre olmak üzere hastane personeli ve doktorlar tanı konan kişiden izin alınmadan bilgilendiriliyor.
2. Diğer illerde, tanının katılımcının izni olmadan paylaşılma oranı İstanbul’da yaşayanlara göre daha fazla.
b Katılımcıların büyük bir çoğunluğu gittikleri tanı merkezinde olumsuz bir davranışla karşılaşmadıklarını belirtmişlerdir. Dışlama, uzak durma, deşifre edilme gibi olumsuz tutumlarla karşılaşan katılımcılar mevcuttur.
4. Katılımcıların sadece yüzde 38'i tanıyı açıklayan sağlık görevlisinin kendisine doğru bilgiler verdiğini yüzde 42 oranında katılımcı hiçbir şekilde bilgilendirilmediklerini,  yüzde  8 oranında katılımcı yanlış bilgilendirildiklerini düşünüyor. Özellikle HIV’in tedavisi olmayan bir hastalık olarak aktarılması, kesin ölümle sonuçlanacağı, çocuklarına sarılmamaları, cinsel hayatlarını bitirmeleri gerektiği gibi yanlış bilgilere maruz kaldıklarını ifade ediyorlar.
5. Diğer illerde yaşayan katılımcıların İstanbul’da yaşayanlara oranla, tanıyı açıklayan kişiler tarafından daha doğru bilgilendirildikleri görülmektedir. 
6. Katılımcıların yüzde 48’i hastanede kendilerini rahatsız edecek davranışlara maruz kaldıklarını belirtiyor. Özellikle doktorlar ve sağlık personeli tarafından mahremiyet haklarının ihlal edilmesi ve tedavi/ ameliyat ihtiyaçlarının reddedilmesi en çok yaşadıkları sıkıntılar olmaktadır. Bu tür davranışlara maruz kalan katılımcıların %3’ü tedavilerini aksatıyor veya geciktiriyor..

7. Diğer illerde yaşayan katılımcıların hastanelerde hak ihlaline ve kötü muameleye maruz kalma oranları İstanbul’da yaşayan katılımcılara göre daha yüksek,
8. Enfeksiyon servisindeki sağlık personelinin davranışlarından memnun olan katılımcıların oranı yüzde 72.
9. Katılımcıların sadece yüzde 47’lik kısmı gittikleri hastanenin diğer bölümlerindeki personellerin davranışlarından memnun kalıyor. 

HIV POZİTİFLERİN UĞRADIĞI HAK İHLALLERİ
Sağlık kurumlarında, işyerlerinde, okullarda, diğer kamusal alanlarda, medyada ve sosyal çevrelerinde ayrımcılığa uğraması HIV pozitif bireyleri aşağıda özetlenen ihlallerle karşı karşıya bırakıyor.
- Mülkiyet ve barınma hakkı ihlalleri nedeniyle ev, semt-şehir değiştirme ve toplumdan izole bir yaşam,
- İşten atılma veya bırakmaya zorlama nedenleriyle çalışma hakkının ihlali,
- Eğitim ve öğrenim görmeye devam edememe nedeniyle eğitim görme hakkı ihlali,
- İsimlerinin açık şekilde medyada yer alması ile özel hayatın mahremiyeti ihlali,
- Tedaviye erişimin önündeki engellerin kalkmaması, 
- Tedavilerini aksatması veya reddi 
- Başka bir şehirde tedavi almak durumda kalmak, 
- Sığınmacılar ve diğer yabancı uyrukluların tedaviye erişememeleri, 
-Yeşil kart çıkartma prosesindeki güçlükler nedeniyle tedaviyi aksatma, 
-Hastanelerde uygulanan eksik ve yanlış tedaviler / bilgilendirmeler ile HIV pozitiflerin sağlık hakkı ihlali ve kimi zaman yaşama hakkı ihlalleri. 

PROJEYİ GERÇEKLEŞTİRENLER
Final raporunun paylaşıldığı toplantı, T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanı Dr. Ercan Bal, Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Program Müdürü Ela Aktürkoğlu, enfeksiyon hastalıkları uzmanları, Sivil Toplum Kuruluşları ve özel sektör temsilcileri katılımı ile gerçekleşti.

Enfeksiyon doktorları ve yerel temsilciler aracılığıyla ulaşılan HIV pozitiflerin sorunlarını tespit etmek, yerelde karar vericiler (İl Sağlık Müdürlüğü, Kaymakamlık, Belediye, Sağlık personeli) ile birlikte sorunlara çözüm geliştirmeyi hedefleyen projeyi Pozitif Yaşam Derneği (PYD) yönetim kurulu üyesi Tekin Tutar yürüttü. 

DESTEK HİZMETLERİNİN YAYGINLAŞTIRILMASI 

Tekin Tutar, “HIV pozitif bireylere sağlanan destek hizmetlerinden sadece PYD’ye ulaşanlar yararlanabilmektedir. Oysa ki destek hizmetlerinin sağlık sistemi içine dahil edilmesi ve yaygın bir destek sisteminin oluşturulması gerekmektedir” dedi ve şöyle devam etti:

“HIV pozitif kişilere yönelik danışmanlık ve destek hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının kişilerin HIV statülerini kabullenmeleri ve HIV ile yaşama becerilerini geliştirmelerini kolaylaştıracağı düşünülmektedir. Bunun aynı zamanda yaşadıkları sorunların tespitini ve çözümlenmesini de sağlayacak bir unsur olduğu da yapılan çalışmalarda tescillenmiştir. Bu kişilerin ulaşabileceği bir destek mekanizmasının yoksunluğu sadece HIV ile yaşayanları değil aynı zamanda onların yakınlarını, doktorlarını ve aslında tüm toplumu olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. İller bazında bakıldığında hastane-destek hizmetleri arasındaki işbirliğinin, HIV pozitif kişilerin sorunlarını çözerek yaşam kalitelerini arttırdığı görülmüştür. İzmir, Antalya ve Kayseri illerindeki işbirliği sayesinde kişilere daha fazla ulaşılabilmiştir. Eğitim düzeyi düşük ve kırsal kesimde yaşayan HIV pozitif bireylere ulaşmada doktorların gayretleriyle olumlu neticeler alınmıştır. Kayseri ilinde ulaşılan kişilerde doktor yönlendirmesi etkin olarak varlık göstermiş ve ulaşılması neredeyse imkânsız olduğu düşünülen kişilere bu sayede ulaşılmıştır.”

ÇÖZÜM İŞBİRLİĞİ NASIL OLMALI?

Vaka sunumları yapan Pozitif Yaşam Derneği Başkanı Arzu Kaykı ise “Yaşanan sorunlara çözümler geliştirmeye yönelik Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurum ve kuruluşların işbirliği içinde çalışmalar yapılması ve böylece tedaviye erişimin önündeki engellerin ortadan kaldırılması sağlanmalıdır. Tüm işbirliklerine açığız” diye konuştu.