İSTANBUL-Yiyeceklerin ambalajlanmasında kullanılan maddeler sağlığı tehdit ediyor. Araştırmalar özellikle plastik ambalajlardaki tehlikeli maddelerin doğrudan temasla gıdaya oradan da insan vücuduna aktarıldığını gösteriyor.

Plastik ambalajlardan insan vücuduna taşınan maddeler kalp ve diyabet hastalığına, erkeklerde ise sertleşme sorununa yol açıyor. Plastik ambalajların polikistik yumurtalık sendromu ve şişmanlığa neden olduğuyla ilgili şüpheler de araştırılıyor. Uzmanlar, plastik ambalajlar yerine cam ambalajların tercih edilmesini öneriyor.

Anadolu Cam'un düzenlediği “Gıda Ambalajındaki Etkileşimler” konulu toplantı biraraya gelen uzmanlar  oluşabilecek riskler konusunda halkı uyardı. Point Otel'de yapılan toplantıda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Gıda Enstitüsü’nden (GE) Uzman Araştırmacı Dr. Canan Doğan, “En çok bilinen ve istenmeyen etkileşim, ambalaj malzemelerinden gıdaya geçen kimyasal maddeler veya diğer bir deyişle migrasyondur” diye konuştu. İsviçre'den gelen uzman Dr. Jane Muncke, “Çok düşük dozlardaki etkileşimlerde vücut ve hormon dengelerinin bozulduğunu kanıtlayan araştırmalar artmaktadır" dedi ve devam etti:

"Ambalaj atıklarımızı, sürdürülebilir şekilde yönetmeliyiz. Kısa süre önce yetişkin insanlarla gerçekleştirilen epidemiyolojik çalışmalarda kalp hastalıkları, diyabet ve erkek cinsel işlev bozuklukları görüldü. Şüphelenilen etkilere yönelik liste daha uzun (obezite, PCOS, vs.) ancak bunlara yönelik herhangi bir epidemiyolojik çalışma henüz yok.”

AMBALAJLARIN SAHİP OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

Dr. Canan Doğan, gıda ile temas eden madde ve malzemeler, migrasyon testleri ve ilgili yönetmelikler hakkında bilgiler verirken ülkemizde geçerli olan konu hakkındaki mevzuatları açıkladı.
“Ambalaj, dış etkenlere karşı başlıca savunmayı sağlar ve doğal olarak yüksek derecede bir koruma oluşturur. Ancak, gıda ile ambalaj malzemeleri arasındaki istenmeyen etkileşimlerden oluşan problemler ambalajın dikkatli tasarımı ve yapımıyla üstesinden gelinebilir. En çok bilinen ve istenmeyen etkileşim, ambalaj malzemelerinden gıdaya geçen kimyasal maddeler veya diğer bir deyişle migrasyondur. Ambalaj materyelleri şu özelliklere sahip olmalıdır.
• Gıda maddesini, özelliğine bağlı olarak sıcaklık değişimleri, nem, hava, ışık gibi olumsuz dış etkenlerden korumalıdır.
• Gıda maddelerinin bileşiminde istenmeyen değişikliklere ve organoleptik özelliklerinde bozulmalara neden olmamalı ve gıda maddesiyle etkileşim göstermemelidir.
• Ambalaj materyali üzerinde izin tarihi ve numarası ile üretici firmanın adı, bulunduğu il ve plastik materyalin kimyasal adlarının baş harfleri belirtilmelidir.
• Doldurma, taşıma ve depolama koşularına dayanıklı ve istiflemeye uygun olmalıdır."

AMBALAJLARDAKİ BİSFENOL A VE FATALATLARIN OLUMSUZ ETKİLERİ

Emhart Glass uzmanı Dr. Jane Muncke ise gıdalarla temas eden madde ve malzemelerin içerdiği bisfenol A, fatalatlar ve diğer kimyasallardaki son gelişmeleri anlattı ve konu hakkında kendi yaptığı araştırmalara yer verdi.
“Gıda ambalajı doğrudan temasta bulunduğu gıdaya bazı maddeler aktarabilmektedir” diyen Muncke, sözlerine sürecin büyük ölçüde ambalaj malzemesinin cinsine, yiyeceğin kimyasına, sıcaklığa ve saklanma sürecine bağlı olduğunu söyledi ve ekledi:

"Bilinenler ile birlikte potansiyel olarak endokrin bozucu özellikleri taşıyan en az 50 farklı bileşen bulunuyor. Gıda ile temas halinde olan ambalajlardaki kimyasalların yediklerimize geçme olasılığı büyük. Plastik gıda ambalajları ve kaplamalarında bulunun bisfenol A (BPA) ve diğer Endokrin Bozucu Kimyasallar(EDC)’lardan kaynaklanan riskleri anlayabilmek açısından iki farklı tür bilgi önemli; bunlardan biri maruz kalma, diğeri de etki. BPA migrasyonu ve toksitesine yönelik geleneksel testler tüm ilintili konuları kapsamıyor ve BPA’nın ardındaki bilim de karmaşık.
Bisfenol A (BPA) kullanıldığı yerler 
. %65-70 oranında Polikarbonatlı plastikler ( CD’ler, DVD’ler, elektronik cihazlar, ev aletleri, biberonlar)
. %25-30 oranında Epoksi Resin (kaplamalar, yapıştırıcılar, elektrikli tabakalar, gıda ve içecek kutularının iç kaplamaları, metal kapakların kaplamaları)
. %5 oranında Diğer Kullanımlar (Termal kağıt, PVC+kauçuk katkı maddeler, diğer kimyasal maddeler için ana madde, diş dolguları)

BİBERONLARDAKİ TEHLİKE NEDİR?

Toplantıdaki bir önemli konu da birçok ülkede yasaklanan plastik ambalajdaki biberonlar oldu. Dr. Jane Muncke biberon konusunda şu açıklamaları yaptı:

“Policarbonat (PC) biberonlardan ne kadar BPA’nın aktarıldığı konusunda tartışmalar vardır, bazıları son derece düşük seviyeler olduğunu iddia ederken, diğerleri oldukça yüksek seviyelerin söz konusu olduğunu savunmaktadır. İmalatçı firmaya bağlı olarak BPA kalıntı seviyelerinde birtakım farklar kesinlikle mevcuttur. Ancak en ilişkili BPA geçişi, polimer degrade olduğu ve yapı taşları açığa çıktığı zaman polimer çözülmesine bağlı olarak gerçekleşir. BPA ayrıca bebek mamalarında, ek gıdalarda da bulunmaktadır. "

BİBERONLARLA İLGİLİ YASAKLAR

Nisan 2008 : Kanada bebek mamaları/biberonlarında BPA’yı yasakladı.
Ocak 2010 : Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu (FDA), BPA’ya ait görüşlerini değiştirdi, çocuk gelişimi üzerine “birtakım kaygılar” olduğu açıklandı.
Nisan 2010 : Danimarka bebek mamalarında BPA yasaklandı.
Mayıs 2010 : Avrupa Gıda Güvenlik Kurumu, BPA’ya dair yeni bilimsel görüşlerini yayınlayacak.