ANKARA-Sağlık Bakanlığı Türkiye'de yılda ortalama 40 bin çiftin yararlandığı tüp bebek yöntemleriyle ilgili sıkı bir denetim dönemi başlattı. Getirilen yeni kurallarla anne rahmine tek embriyon transferi dönemi başlatıldı. Embriyonların dondurulması da özel koşullara bağlandı. Geçmişte yaşanan olumsuz örnekler dikkate alınarak soyun karışması ya da karıştırılması riskine karşı da denetimler sıkılaştırıldı. Bir yandan da hastaları yanlış bilgilendirecek reklamların önlenmesi için de adımlar atıldı. Bakanlık Müsteşar Yardımcısı'nın başkanlığında 20 uzmandan oluşan Bilim Komisyonu oluşturulacak. Komisyon tüp bebek merkezlerinin yıllık çalışma verilerini değerlendirmek ve tüp bebek yöntemiyle hamile kalan anne adaylarını izlemekle görevli olacak. Ayrıca tüp bebekler daha anne rahmindeyken izlemeye alınacak.
FAZLA EMBRİYON TRANSFERİ RİSKLİ
Tüp bebek yöntemlerinde başarı oranını artırmak için kullanılan fazla sayıda embriyon transferi ise çoğul gebelikleri artırırken bir yandan da anne ve bebek ölüm riskini de tırmandırıyor. Türkiye'de bu nedenle tek embriyon transferi dönemine geçilmesi planlanıyor. Sağlık Bakanlığı'nın bu konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu bilgiler yer aldı:
"Yardımcı üreme teknikleri ile gerçekleşen gebeliklerde genel olarak gebelik ile ilgili anne için riskler artmakta ve bebek ölümleri artmaktadır. YÜT(Yardımcı Üreme Teknikleri) ile oluşan çoğul bebeklerde doğum ağırlığı belirgin olarak daha düşüktür. Çok düşük doğum ağırlığı, bebeklerin sakat kalması ve kaybedilmesi ile yakından ilişkilidir. Sağlık Bakanlığı transfer edilebilecek embriyo sayısını kısıtlarken bilim insanlarının görüşleri doğrultusunda sadece gebelik oluşumunu artıran yolu değil, daha sağlıklı bir anne ve daha sağlıklı bir bebek olması ihtimalini artıran yolu tercih etmiştir. Nitekim Kuzey Avrupa ülkeleri daha ağırlıklı olmak üzere dünyanın pek çok gelişmiş ülkesinde tek embriyo transfer edilmesi esastır. Gebelik ihtimalinin tek embriyo ile belirgin azalmış olduğu daha ileri yaş grubu için (35 yaş üstü) ilk denemeden itibaren 2 embriyo transferine izin vermektedir."
Yönetmeliğe göre 35 yaşa kadar birinci ve ikinci uygulamada tek embriyon, üçüncü ve sonraki uygulamalarda iki embriyon, 35 yaş ve üzerinde tüm uygulamalarda en fazla iki embriyon transfer edilmesine izin verilecek. Bu yasaklara aykırı hareket eden merkezlerin ilk tespitte 3 ay, ikinci tespitte 6 ay yeni başvuru kabulü durdurulacak. Aykırılığın devam etmesi halinde merkezin ruhsatı iptal edilecek.
GELİŞMİŞ ÜLKELERDEKİ EMBRİYON TRANSFERİ
• Embriyon seçimi ve sayısında sınırlama bulunmayan ülkeler:ABD, Fransa, İspanya, Portekiz, Yunanistan
• Üç ve üzeri embriyon: Almanya, İtalya, Avusturya, İsviçre
• İki embriyon transferi: İngiltere, Avustralya, Yeni Zelanda, Hollanda, İsrail
• Tek embriyo transferi: İsveç, Finlandiya, Norveç, Danimarka, Belçika
YENİ TÜP BEBEK YÖNETMELİĞİ İLE GETİRİLEN DÜZENLEMELER
Sağlık Bakanlığı'nın yeni yönetmeliği ile artık müstakil merkez kurulması mümkün değil. Merkezler hastane bünyesinde açılacak. Merkez açmak isteyenler önce bakanlıktan izin alacak..Hastane bünyesinde kurulduğu için mesul müdür istenmeyecek. Embriyoloji uzmanlarına sorumlu uzmanlık eğitimleri için eğitim süreleri yönünden avantaj tanındı. Yeni düzenleme ile düzenli ve çok sıkı bir kayıt sistemi getirildi. Gerçek dışı kanuna aykırı ve etik ilkelere uymayan şekilde bilgilendirme adı altında yapılan reklamlar tanımlanarak müeyyideleri belirlendi.. Bu yönetmelik ile tüm üremeye yardımcı tedavi metodları uygulamalarının içeriği açıkça belirtildi.
SOYUN KARIŞMASI RİSKİNE KARŞI ÖNLEM ALINDI
Tüp bebek yöntemleriyle oluşturulan çoğul gebeliklerde anne rahmindeki embriyon veya fetüsün yok edilmesini içeren fetal redüksiyon işlemi için kontrol mekanizmaları sıkılaştırıldı. Ayrıca üreme hücreleri ve gonad dokularının saklanmasını gerektiren tıbbî zorunluluk halleri ve bunla ilgili yapılması gereken işler maddeler halinde sayılarak burada oluşabilecek boşluklar ve özellikle soyun karışması ve karıştırılması riskine karşı önlemler alındı.
Herhangi bir şekilde donör kullanılması, donör kullanılarak embriyo elde edilmesi, adaylardan alınan yumurta ve spermler ile elde edilen embriyoların başka adaylarda, aday olmayanlardan alınanlar da adaylarda kullanılması halinde merkez süresiz kapatılarak sertifikaları iptal edilecek. Yapan kişiler hakkında da cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.
Tüp bebek sahibi olmak için başvuran adayların evli çift olmaları şartının yanı sıra hastanın kayıtları en ince ayrıntısına kadar yapılacak. Merkeze başvurusu, yapılan tüm işlemler, saklanması gereken numuneler ve yapılan uygulamalara ilişkin bilgiler kayıt altına alınacak. Eşlerin fotoğrafları, kimlik fotokopileri ve evlilik cüzdanı fotokopisi dosyalanıp, daha önce uygulanan tedaviler, merkezde yapılan tanı ve tedavi amaçlı tüm işlemlere ilişkin belgeler ve ayrıntılı anamnez kronolojik sıraya göre bilgisayarlara girilecek. Müracaat eden çiftlerden alınan spermiyogram ve embriyolar form doldurularak hasta dosyasında saklanacak. Elektronik kayıt sistemlerinin kullanılması halinde yeterli ve güvenli yedekleme yapılacak.
Geçici madde ile, halihazırda merkez açma başvurusu olanların ve faaliyette olan merkezlerin müktesep hakları korundu, yeni düzenlemelere uyumu için konusuna göre 3 ay ile 4 yıl arasında geçiş süresi verildi..