Sağlık sisteminde yapısal değişiklikler getiren 663 sayılı KHK nedeniyle Türk Tabipler Birliği’nin Dünya Tabipler Birliği’ne yaptığı destek çağrısı İngiltere’nin ünlü sağlık dergisi British Medical Journal'a (BMJ) konu oldu.
Haberde Dünya Tabipleri Birliği (WMA) tarafından yayımlanan Dünya tabiplerini Türk tabiplerine destek olmaya çağıran açıklamasına da değinildi ve TTB Genel Sekreteri Prof. Dr. Feride Aksu Tanık ile WMA Genel Sekreteri Dr. Otmar Kloiber’ın sözlerine yer verildi.
Prof. Tanık, BMJ’deki açıklamasında yeni yapılanmalarla Türk Tabipleri Birliği’nin yetkilerinin elinden alınmakta olduğuna işaret ederek “Hekim meslek örgütlerinin kendi kendilerini yöneten ve denetleyen, bağımsız kuruluşlar olması gerektiğine, aynı zamanda hekimlerin mesleki özerkliklerine ve bağımsızlıklarına yürekten inanıyor ve bunları savunuyoruz. Konuya ilişkin uluslararası duyarlılık yaratma ve dayanışma amacıyla meslektaşlarımızı Türkiye’de olup bitenler hakkında bilgilendirmek istedik. Hekim bağımsızlığının, hekimliğin kendi kendisini yöneten ve denetleyen bir meslek olmasının halka verilecek nitelikli sağlık hizmetlerinin temeli olduğunu biliyoruz” dedi.
BMJ’DEKİ YAZI
BMJ’nin,Türkiye’de sağlık sistemindeki değişiklikleri konu alan “Türk Tabipleri Birliği rolünü savunmak için destek çağrısında bulunuyor” başlıklı yazısında şu ifadeler yer aldı:
“Türk Tabipleri Birliği, Dünya Tabipleri Birliği’ne yardım çağrısı için başvuruda bulundu. TTB tarafından belirtildiğine göre, Hükümet tarafından çıkartılan bir kararname Sağlık Bakanlığı’nın yetkilerini artırmakta ve TTB’nin özerkliğini tehdit etmektedir.
TTB, Dünya Tabipleri Birliği’ne gönderdiği mektupta, Kasım ayında çıkartılan kararnamenin TTB’yi kimi temel işlevlerinden yoksun bıraktığını, belli başlı görevlerinden kimilerini yerine getirme olanaklarını ortadan kaldırdığını belirtiyor. Bunların arasında “tabipliğin, kamunun ve kişilerin refahı ve çıkarları doğrultusunda ve hekimlerin haklarını koruyacak şekilde uygulanmasının ve geliştirilmesinin sağlanması” da yer alıyor.
TTB Genel Sekreteri Feride Aksu Tanık BMJ’ye yaptığı açıklamada hükümet tarafından çıkartılan kararnamenin yasalara getirdiği değişikliklerle yalnızca TTB’yi değil tıpla ilgili diğer kuruluşları ve tıp fakültelerini de etkilediğini belirtti.
Türk Tabipleri Birliği, hükümetin yeni oluşturduğu Sağlık Meslekleri Kurulu’nun birliğe ait pek çok işlevi devralacağını belirtmektedir. Bu kurul üyelerinden 14’ü Sağlık Bakanlığı, biri ise TTB tarafından belirlenecektir. TTB’nin Dünya Tabipleri Biriliği’ne gönderdiği yazıda “bu durumda kurulun, mesleki ve bilimsel özerklikleri ve bağımsızlıkları hayli kuşkulu üyelerden oluşacağının” altı çizilmektedir.
Kurula, TTB’nin kullanmakta olduğu birçok yetki devredilmektedir. Bunların arasında, tıp eğitimi müfredatı, hekimlerin eğitimi ve istihdamı ile ilgili konularda görüş bildirme de yer almaktadır. Kurul ayrıca “sağlık mesleklerinde etik kuralları ve ilkeleri belirlemekten” de sorumlu olacak, gündeme gelen ihlalleri araştırıp disiplin yaptırımları uygulayabilecektir. Profesör Tanık ayrıca aynı kararnamenin Sağlık Bakanlığı’na “üniversiteler tarafından yürütülmekte olan bilimsel araştırma ve çalışmaları da denetleme yetkisi verdiğini” eklemiştir.
TTB gönderdiği mektupta şöyle demektedir: “Hükümet tarafından yapılan son düzenleme TTB’ye ve diğer mesleki kuruluşlara yasa gereği verilen görev ve yetkileri fiilen ortadan kaldırmakta ve tüm yetkileri üyeleri Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek bir kurula vererek mesleğin özerkliğini ve güvencelerini yok etmektedir. Kısacası, burada demokratik bir toplumla bağdaşmayacak bir durumla karşı karşıyayız.”
TTB hükümetin sağlıkla ilgili kararnamesini, meclisin onayı olmadan, dolayısıyla anayasaya aykırı biçimde kamu yönetimi sistemini değiştirmeye yönelik 35 kararnameden biri olarak göstermekte ve “meclisteki ana muhalefet partisinin durumu Anayasa Mahkemesi’ne götürdüğüne” işaret etmektedir.
Dünya Tabipleri Birliği (WMA) ise üyesi olan tabip meslek örgütlerine TTB’yi destekleyen bir mektup göndermiştir. WMA Genel Sekreteri Otmar Kloiber, bu konuda BMJ’ye şu görüşü iletmiştir: “Mesleki olarak kendi kendini yönetme ve denetleme yetkileri tabip topluluklarına yasa gereği verilmişken bunlar şimdi bir hükümet kararnamesiyle geri alınmaktadır. Bunun gerekçesinin nasıl anlatılabileceğini kestiremiyoruz.”
Kloiber ayrıca kuruluşunun diğer ülkelerde de hükümetlerin hekim kuruluşlarının özerk yönetilmelerine yönelik “müdahalelerinden” kaygılı olduğunu belirtmiştir. Örnekler arasında Slovakya hükümetinin ülkedeki hekimlerin sendikasının hareket alanını kısıtlamaya yönelmesi ve Polonya’da yeni çıkan ve ülkedeki sağlık sigortası sistemindeki aksaklıklardan doktorları finansal anlamda sorumlu tutan yasa yer almaktadır.
Dr. Kloiber sözlerini şöyle sürdürmüştür: “Dünya tıp camiası bir kez daha açıkça belirtmek ister ki, mesleki özerklik, özyönetim ve bunlarla birlikte mahremiyet ilkelerine uyma, doktorların elit bir kesim olarak ayrıcalıkları değil, hasta haklarının türevidir. Bu ilkeler, hasta-hekim ilişkisini korumak [[]ve] çoğu durumda amaçları hizmetleri rasyona bağlamaktan ibaret olan hükümetlerin veya sigorta kurumlarının yersiz etkilerinden muaf olarak hekimlerin hastaları için ellerinden geleni yapabilmelerini sağlamak için getirilmiştir.”